شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۵ - ۱۲:۰۱

سلامت آنلاین گزارش می دهد

جولان شرکت های هرمی در حوزه پوست و مو؛ از مشاوره زیبایی تا تجویز دارو

بازاریابی

سلامت آنلاین- مثل قارچ سبز شدند و در مدت کوتاهی، چاپیدند و بردند. در این بین، عده ای هم به ثروت های بادآورده رسیدند و البته بماند که خیلی ها هم به خاک سیاه نشستند. در مورد شرکت های هرمی حرف می زنیم که مدل های خارجی اش بیداد می کرد. حالا مدتی است که نوع ایرانی و البته مجوزدارش، شروع به کار کرده است. حال برخی از این شرکت ها، پا در کفش متخصصان پوست و مو کرده اند و به تجویز انواع محصولات بهداشتی پوست و مو روی آورده اند. کلاس های آموزشی مرتبط با پوست و مو برای اعضای شان برگزار می کنند و به سه ماه نکشیده، تحت عنوان کارشناس، محصولات آرایشی و بهداشتی خود را با چرب زبانی به مردم می فروشند.

به گزارش سلامت آنلاین، قرار است در یکی از کافه های هفت تیر تهران، یکی از همین فروشنده ها را ببینم. یک زن میانسال، دم در کافه منتظرم نشسته است. همان دم در کافه می خواهم کرم هایش را نشان دهد. با خنده می گوید چه عجله ای داری؟ بیا قهوه بخوریم، کرم هایم را هم نشانت می دهم.» پیشخدمت می آید و سفارش قهوه می گیرد. تا قهوه آماده شود، ساک بزرگ گلبهی رنگش را روی میز می گذارد و می گوید:« شما پوست خشکی داری و به آبرسانی نیاز دارد. جوش های زیر پوستی ات هم با مصرف لایه بردار از بین می روند.» زیپ ساکش را باز می کند و چند تا کرم می ریزد روی میز. کرم به قول خودش آبرسانی را  می دهد تا ببینم. همان طور که نگاه می کنم، توضیح می دهد:« این کرم  سوئدی است و پوستت را حسابی مرطوب می کند. این کرم سبز رنگ هم  لایه بردار هندی است، بسیار قوی است و به هفته نکشیده پوستت را صاف می کند. مجبورت هم نمی کنم بخری. ولی خیلی ها از من خریدند و راضی بودند. بروی دکتر مشابه همین کرم را می دهد و مجبوری چند برابر قیمت بخری.»

 نداشتن پول نقد را بهانه می کنم. کم نمی آورد و می گوید: «اشکال ندارد، برویم عابربانک» نگاه پیروزمندانه و برق چشمانش هنوز خاطرم است. به هر شکلی بود از زیر خرید کردن در رفتم، اما به قول خودش، اگر من هم نخرم، این محصولات را در روز به ده ها نفر دیگر می فروشد. 

آزموده را آزمودن خطاست!

یکی از معروف ترین شرکت های هرمی که در ایران در حوزه پوست و مو فعالیت می کرد و سود هنگفتی هم به جیب زد، شرکت سوئدی « اوریف لیم» بود که در زمان خود کلی سر وصدا به پا کرد. شرکتی که با زیرکی تمام به جای ثبت نام واقعی شرکت، از نام دیگری  استفاده و در مدتی کوتاهی سه هزار نفر را بعد از برگزاری کلاس های آشنایی با انواع بیماری های پوست و مو و کرم های متناسب با آن، استخدام کرد. کسب سود بیشتر هدف نهایی این شرکت هرمی بود و برای این که انگیزه اعضای گروه را برای فروش بیشتر افزایش دهد، قرار شد ۳۰ درصد از سود فروش محصولات به جیب فروشنده برود. علاوه بر این اگر موفق می شدند چند نفر دیگر را هم به عنوان فروشنده وارد شرکت کنند، سود بیشتری نصیب شان می شد.

در یک چشم برهم زدن آوازه شرکت و محصولات ارزان قیمتش همه جا پیچید و جایی نبود که تبلیغات محصولات «اوریف لیم» به چشم نخورد.  آرایشگاه های زنانه، مراکز خرید و حتی ایستگاه های اتوبوس جاهایی بود که فروشندگان هرمی طعمه های شان را شناسایی کرده و محصولات خود را به ارزان ترین قیمت به آن ها می فروختند. خیلی طول نکشید که محصولات این شرکت هرمی در ردیف پرفروش ترین مواد آرایشی و بهداشتی قرار گرفت و بنا بر اعلام برخی منابع، گردش مالی اش  به حدود ۵۵ میلیارد تومان رسید. به محض این که محصول به فروش می رسید، دست خریدار دیگر به هیچ جا بند نبود و نمی توانست از شرکتی شکایت کند که اصلا وجود خارجی نداشت. اما داستان به همین جا ختم نشد و دستگاه های نظارتی و امنیتی که در جریان فعالیت این شرکت هرمی قرار گرفته بودند، وارد عمل شده و آن را پلمپ کردند.

حالا شرکت هرمی دیگری، این روزها در حال رشد است که این شرکت هم با استفاده از یک برند داخلی نام آشنا، محصولات آرایشی و زیبایی را به مشتریان می فروشد. فروشندگان پس از دو ماه آموزش دیدن، به مشتریانشان مشاوره های تخصصی ارائه می دهند و حتی داروی پوستی تجویز می کنند. ارائه خدمات تخصصی پوست و مو، بدون آنکه فروشنده از دانش و مهارت کافی برخوردار باشد، تهدید جدی است که می تواند سلامت جامعه را به خطر بیندازد. 

سودجویانی که فرق بین آکنه و اگزما را نمی دانند

«مسلم است افرادی که پزشک نیستند و تنها چند ماه دوره پوست و مو را گذرانده و با داروها و کرم های پوست آشنا شده اند، صلاحیت لازم برای تجویز حتی یک کرم ساده را هم ندارند، چه برسد به تجویز داروها و کرم های تخصصی.» گوینده این جمله ها، دکتر مسعود داوودی، متخصص پوست و مو و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله الاعظم است که از وضع موجود گله مند است. او در گفتگو با سلامت آنلاین، از بزرگترین لطمه ای صحبت می کند که این گونه افراد به بیماران پوستی می زنند و در این باره مثالی می زند و می گوید: یکی از علائم سرطان پوست، التهاب است و اگر بیماری با این نشانه به یک مشاور پوست و مو که تخصص لازم را ندارد مراجعه کند، آن فرد بر اساس آموزش هایی که دیده است، کرمی برای رفع التهاب پوست به بیمار تجویز می کند که نه تنها مشکلش را رفع نمی کند، بلکه تاخیر در درمان باعث می شود تا بیماری اش حادتر شود، در صورتی که اگر به موقع به متخصص پوست مراجعه و درمان های لازم را دریافت کند، بیماری اش به مرحله حاد و غیر قابل درمان نمی رسد.

این متخصص پوست و مو فرق بین یک فرد کارشناس دوره دیده را با پزشک این طور توضیح می دهد که یک پزشک تفاوت میان «آکنه» و«اگزما» را می داند و دارویی تجویز می کند که نه آکنه را تشدید کند و نه اگزما را. اما آیا مشاور غیر متخصصی که فقط دو ماه دوره دیده هم می تواند تفاوت این دو بیماری پوستی را تشخیص دهد؟

او انتقادش از وضعیت موجود را این طور شروع می کند که یک پزشک متخصص پوست، هفت سال عمومی می خواند و چهار سال هم وقت می گذارد تا تمام بیماری های پوستی را بشناسد و تخصصش را بگیرد. یعنی ۱۱ سال تمام وقت می گذارند و بعد از این مدت طبابت را شروع می کند، اما یک فرد غیر متخصص چطور در طول دو سه ماه با همه بیماری های پوست و مو  آشنا می شود و کرم و دارو برای بیماران تجویز می کند؟ 

 به گفته داوودی، تجویز دارو از سوی افراد عامی در کشور ما بسیار رایج است، طوری که گاهی اگر پزشک دارویی را برای بیمارش تجویز کند، آن را نمی خورد، اما اگر همسایه اش دارویی معرفی کند، قطعا همان را مصرف خواهد کرد.

 این عضو هیات علمی دانشگاه بقیه الله الاعظم، گلایه می کند که این افراد غیر کارشناس، گاهی به نسخه متخصص پوست بی اعتنایی کرده و بیمار را مجاب می کنند تا از نسخه جایگزین استفاده کنند. به اعتقاد او این رفتار غیر قانونی است، اما وقتی پای سودهای کلان و هنگفت در میان است، دیگر مهم نیست دارویی که این فرد غیر متخصص تجویز می کند، عوارض بدهد یا نه؟

 کرم های فاسد و آلرژی زا در بساط فروشندگان 

به نظر می رسد اغلب متخصصان پوست و مو از فعالیت این افراد غیر متخصص خبر دارند. دکتر زهره نیکبخت، متخصص پوست و مو هم از فعالیت این افراد خبر دارد و در مورد این موضوع صحبت می کنیم، از همان ابتدا گلایه می کند که این مشکل را به چه کسی اطلاع دهیم؟ به که شکایت کنیم؟ چرا هیچ نظارتی روی رفتار این افراد وجود ندارد؟  سازمان ها و نهادهای زیادی در مورد فعالیت این گونه افراد بحث کرده اند، اما تا به امروز به نتیجه مشخص و واحدی دست پیدا نکرده اند. 

البته آن طور که این متخصص پوست و مو تعریف می کند، گذر این مشاوران غیر متخصص به مطب پزشکان و حتی مطب خود او افتاده و سعی کرده اند محصولات شان را به آن ها بفروشند. این در حالی است که به گفته او،کرم های پوستی یا داروها قبل از اینکه وارد چرخه مصرف شوند، وزارت بهداشت باید آزمایش های خاصی روی آن ها انجام دهد تا «لیبل» دریافت کنند. در حالی که کرم ها و داروهایی که افراد غیر متخصص مصرف آن را به دیگران توصیه می کنند، مجوز وزارت بهداشت را ندارند و مصرف آن ها باعث بروز مشکلاتی در میان مصرف کننده ها می شود.

نیکبخت به ما می گوید: مشخص نیست این کرم ها یا داروها در چه شرایط آب و هوایی نگهداری می شوند؟ گاهی اوقات مواد آرایشی و بهداشتی دو ماه تمام در انبار یک کشور و در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد بالای صفر نگهداری می شوند و ممکن است فاسد شوند. برای فرد غیر متخصصی که این کرم ها را می فروشد، اصلا مهم نیست فاسد شده باشد یا خیر؟

او حتی می گوید که یکی از بیمارانش که در یکی از شهرک های کوچک اطراف کاشان زندگی می کند، از همین کرم ها استفاده کرد و دچار آلرژی شد و با صورت و چشم ها و پلک های ورم کرده برای درمان به مطبش مراجعه کرد.

 این متخصص پوست و مو به مردم توصیه کرد از خریداری کرم هایی که جنبه پزشکی دارند و لازم است یک متخصص پوست آن را تجویز کند، خودداری کنند.(سلامت آنلاین/ لیلا حسین زاده)