سه‌شنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۶ - ۰۹:۳۳

سلامت آنلاین از زمان کم معاینه بیماران در برخی مطب‌ها گزارش می‌دهد

ویزیت فله‌ای؛ نادیده گرفتن حقوق اولیه بیمار

بیمارستان شلوغ

سلامت آنلاین-  جلوی مطب پزشکی متخصص در یکی از بیمارستان های تامین اجتماعی جای سوزن انداختن نیست. برخی بیماران نشسته اند و عده ای دیگر با حالتی عصبی، ابروهایی گره خورده و پرونده به بغل، جلوی در را قرق کرده اند که مبادا کسی زرنگی کند و زودتر وارد مطب شود. ۱۰ دقیقه بعد در باز می شود و پنج بیمار از مطب خارج می شوند. منشی که عصبی و خسته به نظر می رسد، با صدایی تقریبا بلند می گوید:« شماره هایی که می خونم بیان جلو.» پنج بیمار با خوشحالی وارد مطب می شوند. صدای اعتراض بقیه بلند می شود. این بار سر آقای دکتر متخصص از لای در بیرون بیرون می آید و فریاد می کشد:«تا جایی که بتونم امروز ویزیت می کنم، می بینید که چند نفر، چند نفر صدا می کنم.»

به گزارش سلامت آنلاین، یکی از بیماران روی صندلی می نشیند و چهار نفر سرپا می ایستند. پزشک متخصص، عینک روی سرش را با انگشت سُر می دهد روی چشمانش و می پرسد: «مشکلت چیه؟» بیمار هنوز مشغول توضیح دادن است که دکتر دست به قلم می شود و همان طور که نسخه می نویسد به یکی از دیگر از بیماران  که منتظر ویزیت است، می گوید: تو توضیح بده. آزمایش داشتی؟ بیمار با صدایی آرام طوری که بقیه نشنوند، در مورد بیماری اش توضیح می دهد. بیرون غلغله ای بپاست و صدای بگو و مگوی بیماران یک لحظه هم قطع نمی شود.

سکانس دوم:

بیرون مطب خانم دکتر متخصص، گوش تا گوش بیمار نشسته است، اما هربار فقط یک نفر را آن هم به مدت طولانی ویزیت می کند. یکی از بیمارانش زن ۳۵، ۳۶ ساله سبزه رویی است که از درد و ورم پاهایش گله می کند. پا درد بهانه است و از حرف هایش معلوم است دل پر دردی از شوهرش دارد. خانم دکتر همان طور که پاهایش را به دقت معاینه می کند، از زن می خواهد در مورد زندگی اش توضیح دهد. زن از خدا خواسته، انگار که منتظر شنیدن این جمله است، در جا بغضش می ترکد. پر شال بنفش و سبزه، رنگ و رو رفته اش را روی صورتش می گیرد و های های گریه می کند:« خسته شده ام به خدا. شوهرم معتاد است و کتکم می زند. به او می گویم روی پاهایم نزن نامرد درد دارم، اما لگدهایش را عمدا طوری می زند که به پاهایم بخورند. بخاطر بچه ام مانده ام، وگرنه قید این زندگی را می زدم.» خانم دکتر که مشغول نوشتن آزمایش در دفترچه است، سرش را بالا می آورد و می‌گوید: برو پیش روانشناس، کمکت می کنند. برای پاهایت هم باید چند آزمایش بدهی. همین طوری نمی توانم برایت دارو بنویسم.

بیمارانی که بیرون منطب منتظر ویزیت هستند، مدام زیر لب غرو لند می کنند: این دیگه چطور دکتریه؟ نیم ساعته داره معاینه می کنه. بسه دیگه!

جای خالی نظام ارجاع و پزشک خانواده

با مقایسه دو روایت نهایت بی انصافی است بگوییم همه پزشکان زمان قانونی ویزیت را رعایت نمی کنند و منافع مادی مهمترین اولویت شان است. هستند پزشکانی که صبورانه و با حوصله بیماران را ویزیت و حتی رایگان درمان می کنند، اما برخی پزشکان هم به مصوبه هرساله دولت که متوسط زمان ویزیت بیمار را  برای پزشکان عمومی حداقل ۱۵ دقیقه، برای پزشکان متخصص حداقل ۲۰ دقیقه و برای پزشکان فوق تخصص ۲۵ دقیقه و روانپزشکان حداقل ۳۰ دقیقه تعیین کرده است، توجهی نمی کنند و در عرض چند دقیقه سر و ته قضیه را هم می آورند.
سخنگوی وزارت بهداشت هم چندی پیش ویزیت دسته جمعی بیماران را تخلف آشکار خواند و گفت:
متأسفانه این موضوع اتفاق جدیدی نیست و از نظر ما تخلف محسوب می شود و متأسفانه در برخی موارد خصوصاً در بخش خصوصی که کمبود قابل توجه نداریم هم دیده می شود. ما از پزشکان درخواست داریم که چند نفر را هم زمان ویزیت نکنند. در عین حال از مردم می خواهیم که در مواجهه با چنین موضوعی اعلام نظر و بر حفظ محرمانگی اسرار بیمار تأکید کنند. البته نظارت در این زمینه بر عهده نظام پزشکی است و واحدهای مربوط به دانشگاه های علوم پزشکی هم می توانند این نظارت را انجام دهند. 

دکتر فرزاد فرقان، عضو شورای عالی نظام پزشکی درگفتگو با سلامت آنلاین، بخشی از این موضوع را ناشی از کم لطفی و در مواردی مادی گرایی پزشکان می داند، اما اصل قضیه را در سطح بندی نشدن خدمات درمانی و اجرا نشدن نظام ارجاع جستجو می کند. موضوعی که به اعتقاد او مدت هاست در دنیا و کشورهای توسعه یافته حل شده است، اما در سیستم درمان ایران ، بیماران در هر سطحی حتی برای یک سردرد و کمردرد ساده به پزشک متخصص مراجعه می کنند، در حالی که اگر به گفته او بیمار طبق سیستم نظام ارجاع و در قالب سطح یک ابتدا به پزشک عمومی مراجعه کند، چه بسا با همان یک بار مراجعه و حتی قیمتی ارزان درمان می شود و نیازی به مراجعه سطوح دو و سه و ویزیت پزشک متخصص نباشد.

موضوع دیگری که به اعتقاد این عضو شورای عالی نظام پزشکی می تواند زمان ویزیت بیماران را افزایش دهد، واقعی شدن قیمت تعرفه های پزشکی است. او تاکید می کند: در صورتی که تعرفه ها واقعی شوند به همان میزان نظارت ها هم دقیق تر خواهد بود، با این وجود پزشکان ملزم به رعایت مصوبات دولت هستند و باید به آن تمکین کنند.

فرقان به بحث خدمات بستری هم اشاره می کند و می گوید: در این زمینه می توان به کتاب  CPT ( ارزش خدمت بستری) اشاره کرد که در همین کتاب و در بخش E& M ( بخش خدمات سرپایی) که خدمات قیمت گذاری شده اند، پیشنهادهایی به شورای عالی بیمه ارائه کرده ایم تا برای این که ارزش خدمات واقعی سرپایی داشته باشیم، این بخش کتاب در تعریف کیفیت خدمات متناسب با بخش E& M ، زمان ویزیت ۱۵ دقیقه لحاظ شده است. در صورتی که پزشک هر ۱۵ دقیقه یک بار بیمار ویزیت کند، آمار بیماران سطوح دو و سه به واسطه این که بیماران سطوح یک بیشتر مشاهده می شوند، کاهش پیدا می کند. در این شرایط پزشکان متخصص فرصت بیشتری برای معاینه بیماران در سطوح دو و سه خواهند داشت و مصوبه قانونی دولت هم بعد از این همه سال روی زمین نمی ماند.

هر چند به گفته فرقان پیشنهاد اجرای این موارد را به شورای عالی بیمه ارائه شده است، اما شرایط خاص اقتصادی کشور تا به امروز مانع از اجرای این امر شده است. به اعتقاد این عضو شورای عالی نظام پزشکی، اجرای نظام ارجاع و سطح بندی از مسائل مورد توجه وزیر بهداشت است که در صورت اجرایی شدن بخش عمده ای از صف انتظار در سطوح دوم و سوم کاسته شده و بسیاری از مشکلات مرتفع می شوند.

معاینه های فرمالیته  

درآمد پزشکان وابستگی زیادی به تعداد بیمارانی دارد که ویزیت می کنند و هر چه بیمار بیشتری داشته باشند طبیعی است که درآمد بیشتری نیز کسب خواهند کرد، اما دکتر علی امیر سواد کوهی دیگر عضو سازمان نظام پزشکی در گفتگو با سلامت آنلاین آب پاکی روی دست برخی پزشکانی که این طور حساب و کتاب می کنند می ریزد و می گوید: شکل دریافتی پزشکان تغییر کرده و میزان دریافتی شان بر اساس برگه هایی خواهد بود که بیمه ها در  اختیار آن ها قرار می دهند.  در این برگه ها تمام مسائل مربوط به ویزیت بیماران قید شده و تا زمانی که پزشک به طور دقیق بیمار را معاینه نکند، قادر به پر کردن برگه های بیمه ها نخواهد بود و اگر برگه ها پر نشوند، بیمه نیز پرداختی کاملی نخواهد داشت. پس مجبورند درست و درمان بیمار خود را معاینه کنند.
او البته در این باره که چنانچه این برگه ها فرمالیته پر شود، توضیحی نمی دهد و در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا بخش خصوصی نیز شامل قانون بیمه ها می شود، پاسخ می دهد: پزشکانی که در مطب های خصوصی فعالیت می کنند، از این قاعده مستثنی هستند و بیماران خود باید حق و حقوق قانونی شان را در مورد زمان ویزیت به پزشک یادآور شوند.

برای نظام سلامت هزینه اضافی نتراشید

این که بیماران  برای کوچکترین مشکل جسمی به پزشک متخصص مراجعه کنند، دورنمای امیدوارکننده ای ندارد و از سوی دیگر با توجه به حجم بالای بیماران نمی توان از متخصصان انتظار داشت ۲۰ یا ۲۵ دقیقه صرف ویزیت مراجعان کنند. این ناهماهنگی در مراجعه به پزشک متخصص و فوق تخصص علاوه بر این که ممکن است تشخیص و درمان به موقع بیماری را به تاخیر اندازد، هزینه مضاعفی را هم به بیمار وهم  نظام سلامت تحمیل می کند. از این رو ترویج دیدگاه مراجعه به پزشک عمومی پیش از مراجعه به متخصص نیازمند فرهنگسازی است که با اجرای نظام ارجاع دور از دسترس نیست.

اما از این موضوع هم نباید گذشت که در بحث درمان و رابطه پزشک و بیمار ، اخلاق پزشکی و قضاوت وجدانی خود پزشک حرف اول را می زند و شاید اگر این نباشد، نظارت های بیشتر فقط کمی از بار مشکل کم کندو قطعا برای هر پزشک نمی توان ناظری گذاشت. (سلامت آنلاین- لیلا حسین زاده)