شنبه ۲۰ آبان ۱۳۹۶ - ۰۹:۱۴

سلامت آنلاین از ضرورت‌ گسترش سامانه «سپاس» گزارش می‌دهد

حرکت بزرگ طرح تحول در تکمیل پرونده‌های الکترونیک سلامت

پرونده الکترونیک سلامت

سلامت آنلاین- بر اساس ماده ۳۵ قانون برنامه پنجم توسعه کشور، یکی از تکالیف قانونی وزارت بهداشت، راه اندازی سامانه پرونده الکترونیکی سلامت ایران یا همان «سپاس» است. هدف اصلی این سامانه، یکپارچه‌سازی اطلاعات سلامت شهروندان در سطح کشور است. کارشناسان معتقدند یکپارچه‌سازی اطلاعات سلامت، امکان ارائه خدمات بهتر بهداشتی-درمانی و مدیریت بهتر هزینه های نظام سلامت را فراهم می‌سازد. وزارت بهداشت تاکنون توانسته گام های جدی برای اجرای این قانون بالادستی بردارد و بر اساس آمارهای رسمی، هم اکنون حدود ۶۰ میلیون ایرانی تحت پوشش پرونده الکترونیک سلامت هستند.

به گزارش سلامت آنلاین، مسئول راه اندازی سامانه «سپاس» مرکز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت است که مسئولیت اجرای آن را نیز معاونت تحقیق و توسعه این مرکز بر عهده دارد

در این سامانه، مجموعه همه اطلاعات مرتبط با سلامت شهروندان از پیش از تولد، شامل اطلاعات دوران جنینی و ماقبل آن مانند اطلاعات مربوط به لقاح آزمایشگاهی تا پس از مرگ فرد مانند اطلاعات به‌دست آمده از اتوپسی، محل دفن وغیره است که به صورت مداوم و با گذشت زمان به شکل الکترونیکی ذخیره می شود و در صورت نیاز، بدون ارتباط با مکان یا زمان خاص، تمام یا بخشی از آن در دسترس افراد مجاز قرار خواهد گرفت. بدون وجود پرونده الکترونیکی سلامت، دسترسی به اطلاعات یکپارچه سلامت بسیار مشکل و حتی در بسیاری از موارد غیرممکن است. این سامانه ضمن تسریع انجام خدمات بهداشتی درمانی و جلوگیری از اقدامات تکراری و مراجعات بی مورد، در وقت بیماران و پرسنل سلامت نیز صرفه‌جویی می‌کند.

پیش از این در ایران، فعالیت‌های پراکنده‌ای در زمینه ایجاد سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی و محصولات مختلف در درمانگاه‌ها، مطب‌ها و داروخانه‌ها صورت گرفته بود، اما از آنجا که بیشتر این محصولات برای مصرف کنندگان آنها به دید سیستم اطلاعاتی مالی مورد استفاده قرار می‌گرفت، کمتر توجهی به قابلیت و نیاز به اشتراک گذاشتن اطلاعات آنها می‌شد. نتیجه این که اطلاعات بالینی موجود در این سیستم‌ها که می‌تواند پایه تولید علم در این شاخه باشد و به تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر اطلاعات صحیح در بهداشت و درمان کشور کمک کند، در نظر گرفته نمی‌شد. تا اینکه طرح تحول نظام سلامت اجرا و یکی از وظایف وزارت بهداشت که براساس قوانین برنامه چهارم و پنجم توسعه برای آن تعریف شده بود و بر اساس آن می‌بایست پرونده الکترونیک سلامت را برای همه افراد جامعه اجرا کند، رنگ اجرا به خود گرفت.

یک چشمه از فواید پرشمار تشکیل پرونده الکترونیک سلامت

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گلستان در گفت‌وگو با سلامت آنلاین پرونده الکترونیک سلامت را یکی از تعهدات وزارت بهداشت در برنامه‌های مختلف توسعه چهارم، پنجم و ششم معرفی می‌کند و به سلامت آنلاین می‌گوید: «در این برنامه‌ها به صراحت اشاره شده که می‌بایست برای هر ایرانی یک پرونده الکترونیک سلامت تشکیل شود. اجرای این طرح فواید زیادی دارد از این نظر که سطوح مختلف نظام سلامت از بهورز مستقر در روستا و مراقب سلامت مستقر در شهر گرفته تا سطوح تخصصی و فوق تخصصی یعنی بیمارستان، می‌توانند خدمات ارائه شده خود را ثبت کنند.»

 دکتر محمدرضا هنرور  ضمن یادآوری اینکه با اجرای طرح تحول نظام سلامت در حوزه بهداشت یک شهروند در دوره‌های مختلف زندگی خود خدمات سلامت می‌گیرد، ادامه می‌دهد: «نظام سلامت باید در دوران جنینی مراقبت‌های مادر باردار، بعد از تولد مراقبت‌های نوزادی، غربالگری از نظر بیماری‌های مادرزادی، واکسیناسیون، وزن‌گیری و مراقبت رشد کودک، نحوه تکامل نوزاد و ... را دنبال کند و در هر مرحله‌ای که به مشکل خوردِ، باید بلافاصله بیمار را به سطوح تخصصی ارجاع دهد تا درمان به موقع صورت گیرد. از طرفی در کودکستان، مدرسه و ... نیز با همکاری آموزش و پرورش شناسنامه سلامت طراحی شده است و آموزش و پرورش غربالگری‌های خاص خود را به لحاظ بینایی، شنوایی، بحث دهان و دندان و ... دارد. به طور خلاصه یک فرد در بازه‌های مختلف زندگی خود باید مورد ارزیابی قرار گیرد که ثبت تمام این‌ موارد درپرونده الکترونیک سلامت قابل انجام است.»

وی با بیان اینکه پزشک خانواده جزو تعهدات نظام سلامت است، می‌افزاید: «هر چهار هزار نفر  در روستا و هر ۱۰ هزار نفر در شهر باید زیر مجموعه یک پزشک خانواده قرار گیرند تا اگر فرد بیمار شد، پزشک خانواده براساس پروتکل‌های خود، درمان را انجام می‌دهد و اگر نیاز به سطح تخصصی داشت، در قالب نظام ارجاع بیمار را به سطوح تخصصی از جمله درمانگاه سرپایی یا بستری بفرستد. وقتی بیمار به متخصص مراجعه می‌کند، تاریخچه سلامت خود را نیز باید به همراه داشته باشد تا متخصص تشخیص درستی دهد.»

 هنرور به مشکلات فعلی تکمیل این سامانه هم اشاره می کند و می گوید: «حتی اگر پزشک متخصص ما درست عمل کرده باشد و برگه تشحیص خود را به شکل کاغذی به دست پزشک خانواده هم برساند، این تشخیص وارد پرونده بیمار شده و بایگانی می‌شود. اما پرونده الکترونیک سلامت کمک می‌کند این اطلاعات همیشه در دسترس پزشک قرار گیرد. یعنی پزشک عمومی می‌داند که الان متخصص چه تشخیصی داد، چه توصیه‌های درمانی کرد و چه زمانی باید دوباره بیمار را برای او بفرستد. به ویژه اینکه اگر بیماری او مزمن باشد، واقعا نیاز است که پزشک عمومی و پزشک متخصص اطلاعات بیمار را رد و بدل کنند.»

۶۰ میلیون نفر تحت پوشش پرونده الکترونیک سلامت

براساس آخرین آماری که از سوی معاون بهداشت وزارت بهداشت اعلام شده، تاکنون اطلاعات ۶۰ میلیون شهروند ایرانی در پرونده الکترونیک سلامت ثبت شده و در آینده تمام سامانه‌های موجود، تحت پرونده الکترونیک سلامت قرار می‌گیرند. به گفته علیرضا رئیسی بین سال‌های ۹۸ تا ۱۴۰۰ نیز با کامل شدن پرونده الکترونیک سلامت، برنامه نظام ارجاع و پزشک خانواده در شهرهای زیر ۲۰ هزار، زیر ۵۰ هزار و زیر ۱۰۰ و ۲۰۰ هزار نفر اجرایی می‌شود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گلستان نیز ضمن یادآوری اینکه مدتی پیش نظام ارجاع الکترونیک توسط وزیر بهداشت در استان گلستان افتتاح شد، خاطرنشان می‌کند: «در استان گلستان نزدیک به یک میلیون و ۸۷۰ هزار نفر جمعیت داریم که تمام بخش روستایی و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر آن که معادل یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر می‌شوند، پرونده الکترونیک سلامت دارند. در حال حاضر نیز قراردادی منعقد کرده‌ایم تا شهرهای بزرگ ما نیز اطلاعات خود را کامل کنند و تصور بنده این است که استان گلستان تا آخر سال بتواند کل جمعیت خود را تحت پوشش پرونده الکترونیک سلامت ببرد.»

چگونه اطلاعات ایرانیان در سامانه «سپاس» ثبت می شود؟

یکی از سوالاتی که ممکن است برای شهروندان پیش آید این است که چگونه می‌توان به شکل داوطلبانه پرونده الکترونیک سلامت تشکیل داد؟ هنرور در این خصوص توضیح می‌دهد: «وزارت بهداشت برخی اطلاعات پایه را از طریق سرشماری‌ها اخذ می‌کند. تکیلف نظام بهداشتی در کل کشور برای روستاها کاملا مشخص است. در شهرها اما باید فراخوان بدهند و مردم شناسنامه و کارت ملی خود را به پایگاه‌های سلامت در شهر یا خانه‌های بهداشت در روستا ارائه کنند. در آنجا خانواده ثبت نام ‌شده و مشخص می‌شود سرپرست، مادر و فرزند چه کسانی هستند و در این مرحله پرونده خانوار تشکیل می‌شود.»

او ادامه می دهد: « بسته به گروه سنی که هر فردی از این اعضای خانواده دارد، وزارت بهداشت یک پروتکل خاص دارد. مثلا اگر مادر خانواده جزء گروه میانسالان قرار گیرد، خدماتی به او ارائه می‌شود. مثلا فشار خون او، شرایط روانی و وضعیت تغذیه‌ای او مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. وقتی مشخص شد جزء کدام گروه است، به پزشک، ماما، کارشناس تغذیه و کارشناس روان که در مراکز جامع خدمات سلامت مستقر هستند، ارجاع می‌شوند. به این ترتیب پرونده سلامت فرد در گذر زمان کامل می‌شود. این فرد اگر نوجوان یا سالمند هم بود، برای او برنامه‌های خاص دیگری در نظر می‌گیرند.»

ضرورت تجهیز زیرساخت ها در نقاط مختلف کشور

الکترونیکی کردن پرونده سلامت ایرانی‌ها، علاوه‌بر اینکه نیاز به زیر ساخت‌های مخابراتی، ارتباطاتی و اطلاعاتی دارد، نیازمند همکاری همه وزارت‌خانه‌ها، سازمان‌ها و مراکزی است که به نوعی با حوزه سلامت مرتبط هستند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گلستان با بیان اینکه پرونده الکترونیک سلامت یک پروژه سنگین است، می‌گوید: «مهم ترین بحث آن لزوم آمادگی زیر ساخت است. مخابرات باید بتواند در نقاط مختلف کشور زیر ساخت آی‌تی و اینترنتی فراهم کند. کمااینکه ما در گلستان نقاط کور داشتیم و مجبور شدیم از شبکه‌های مختلف استفاده کنیم. گاهی اپراتور ایرانسل جواب نمی‌دهد و از همراه اول استفاده کنیم. در بعضی جاها هم برخی شرکت‌های اینترنتی به ما کمک کردند. در برخی مناطق هم نیازمند اضافه کردن آنتن هستیم. چراکه به هر حال این سامانه است و اطلاعات آن باید روی سرورها قرار گیرد.

وی همچنین به اعتبارات مورد نیاز برای تجهیز واحدها از جمله خانه‌های بهداشت اشاره و تصریح می‌کند: «پزشک ما در بازه‌های مختلف باید به جمعیت خود سر بزند. این پزشک باید لپ‌تاپ به همراه داشته باشد تا بتواند حرکت کند و اطلاعات را از طریق لپ‌تاپ بگیرد. به دلیل ارزش بالای اطلاعات، دانشگاه‌ها هم باید سرورهای خود را تجهیز کنند. وقتی ما نظام ارجاع داریم، شهروند ما باید بداند که نوع صندوق بیمه او چیست، چراکه بیمه سلامت در این زمینه تعهد دارد. سیستم‌های دانشگاهی ما باید به سامانه سازمان‌های بیمه‌گر متصل شوند تا پرونده‌های مالی تشکیل شود. همچنین ما برای هر شهروند یک بار به ثبت احوال متصل می‌شویم تا هویت او را مورد بررسی قرار دهیم و ملیت او را مشخص کنیم.» (سلامت آنلاین/ محسن طاهرمیرزایی)

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.