یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ - ۱۱:۳۸

سلامت آنلاین گزارش می‌دهد

شباهت‌های دارویی؛ چالش خطرناک کادر درمان

دارو آمپول

سلامت آنلاین- اسمش را بخت بلند بیمار بگذاریم یا خوش شانسی شرکت‌های سازنده دارو؛ نمی‌دانیم، اما همین که تا الان بیماری جانش را بخاطر شباهت ظاهری برخی داروها و آمپول‌ها و ویال‌ها از دست نداده است، خودش جای شکر دارد. هرچند یکی دو بار این اتفاق افتاد، ولی با اقدام به موقع پزشکان و پرستاران ختم به خیر شد.


به گزارش سلامت آنلاین، همین پارسال بود که شباهت ظاهری پوکه دو ویال بیهوشی نزدیک بود جان یکی از بیماران را بگیرد. هر دو ویال، بدنه شیشه ای و کلاهکی آبی و نقره ای رنگ دارند و کمی بی دقتی از سوی تکنسین بیهوشی، کافی بود تا در اتاق عمل به اشتباه، ویالی را به جای ویال دیگر به بیمار تزریق کند. آن موقع خوراک خبری عده ای که همیشه منتظرند پزشک یا پرستاری خطایی انجام دهد تا همه خدمات را زیر سوال ببرند، جور می شد، امابا تیزهوشی تکنسین، جلوی فاجعه دردناکی گرفته شد.

نگرانی از شباهت ظاهری بعضی آمپول ها و ویال ها به همدیگر، برخی مراکز درمانی را وادار کرد تا موضوع را به سازمان غذا و دارو گزارش کنند و سازمان هم طی بخشنامه ای به تمام دانشگاه های علوم پزشکی اعلام کرد  برای تزریق آمپول و ویال به شکل ظاهری آن ها اکتفا نکنند و به هشدارهای درج شده روی آن ها دقت کنند.

از طرفی طبیعی بود شرکت هایی که داروهای شبیه به هم می سازند، نسبت به این موضوع که ممکن بود تبدیل به یک فاجعه شود، واکنش نشان دهند و دست کم شکل داروهای شبیه بهم را تغییر دهند، اما بی توجه از کنار آن گذشتند تا همین چند وقت پیش که ماجرای شباهت دارویی دوباره تکرار شد.

کابوس داروهای شبیه بهم

در تمام بیمارستان ها پروتکلی وجود دارد که بر اساس آن تمام کادر درمان موظفند قبل از استفاده یا تزریق هر نوع دارویی به دقت هشدارهای روی آن را بخوانند. در اتاق عمل هم که اغلب از داروهای حساس تر و خطرناک تری استفاده می شود، این سخت گیری ها خیلی بیشتر است. آن قدر که یک تکنسین بیهوشی در گفتگو با سلامت آنلاین می گوید:  زمانی که قرار است مثلا به بیمار داروی بیهوشی پروپوفول تزریق شود، تکنسین بیهوشی، باید دوبار با دقت روی آن را بخواند تا مطمئن شود همان دارویی است که باید تجویز شود. برای محکم کاری بیشتر هم، دارو را به همکارش نشان می دهد تا او نیز تایید کند، دارو، همان پروپوفول است.

این تکنسین بیهوشی به چند داروی دیگری که مشابهت ظاهری دارند، اشاره می کند و می گوید:  مثلا «میدازولام»، نوعی داروی خواب آور است که در اتاق عمل استفاده می کنیم و دقیقا شبیه داروی «اکسی توسین» است که رحم زنان را پس از زایمان جمع می کند. «لیدوکائین دو درصد» هم که یک بی حس کننده موضعی است شبیه آترواکوریوم است که از این دارو برای شل کردن عضلات استفاده می شود و اگر اشتباه تزریق شود، یعنی وقوع یک فاجعه. یا داروی «آتراکوریوم»  و «ترانس آمین» و  «آتروپین» و «هپارین»نمونه های دیگری است که پوکه شبیه به هم دارند.

دارو، اسباب بازی نیست که رنگش تغییر کند

این که پرستار و تکنسین بیهوشی ، قبل از تزریق دارو، باید دو بار با دقت روی آن را بخوانند و برای اطمینان بیشتر به همکارشان نشان دهند، کاملا منطقی و جز وظایف شان است، اما حالا که اغلب شرکت های سازنده دارو، متفاوت ساختن داروها و ویال های شبیه به هم را پشت گوش انداخته اند، راه حل چیست؟ به اعتقاد این تکنسین بیهوشی، اولین راه این است طی بخشنامه ای به تمام شرکت های داروسازی اعلام شود که داروها را شبیه به هم نسازند یا شکل داروها را دوباره تغییر ندهند. او تاکید می کند:« مثلا لیدوکائین دو درصد را سال ها با رنگ زرد می شناختیم، اما مدتی است که شرکت تولید کننده این دارو، رنگ آن را به مشکی تغییر داده است. اگر شرکت ها به این نکات مهم توجه نکنند، بیمارستان چاره ای ندارد جز این که از این شرکت ها، دارو خریداری نکند تا جان بیماران به خطر نیفتد.

خط و نشان سازمان غذا و دارو برای شرکت های دارویی

از سال گذشته که مراکز درمانی چند استان کشور، شباهت های ظاهری برخی داروها را گوشزد کرد، سازمان غذا و دارو در اولین قدم به شرکت های سازنده دارو تذکر داد تا شکل داروهای شبیه به هم را متفاوت بسازند.
دکتر غلامرضا اصغری، رئیس سازمان غذا و دارو در گفتگو با سلامت آنلاین هم تاکید می کند: برخی داروها شبیه به هم ساخته می شوند که این ادامه این روند خطرناک است. او تصریح می کند:« تذکرهای لازم را به شرکت های سازنده دارو داده ایم و بنابراین موظفند شکل ظاهری داروهای شبیه به هم را متفاوت از یکدیگر بسازند، چون در یک موقعیت اورژانسی که جان بیمار در خطر است و باید سرعت عمل به خرج  داده شود، پرستار فرصت کافی ندارد چند بار روی دارو را بخواند و این تفاوت باید به گونه ای واضح باشد که او را دچار خطا نکند.»
دکتر اصغری البته می افزاید: این موضوع را حتما پیگیری می کنم  تا نه برای بیمار و نه کادر درمان مشگلی ایجاد نشود.

طبق پروتکل های بیمارستانی، کادر درمان موظفند پیش از استفاده از یک دارو، دست کم دو بار درست بودن آن را بررسی کنند، اما بخش عمده این قضیه مربوط به برخی شرکت های سازنده دارو است که مشخص نیست به چه علت برخی داروهای حساس را شبیه هم می سازند. یا رویه شان را پس از مدتی تغییر داده و از رنگ دیگری برای داروها  استفاده می کنند. با این حال بهتر است پیش از گرفتن تذکرهای بعدی یا حتی اعمال برخوردهای شدیدتر، شکل داروهای شبیه به هم را تغییر دهند و پس از آن تغییر دیگری ایجاد نشود تا جان انسان ها فدای یک بی مبالاتی احتمالی نشود.(سلامت آنلاین/ لیلا حسین زاده)

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.