یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ - ۱۳:۰۴

سلامت آنلاین به مناسبت «هفته ملی دیابت» گزارش می‌دهد:

غول دیابت؛ مهمان ناخواندهٔ پنج میلیون ایرانی

پرستاری در منزل دیابت سالمندان پرستاران

سلامت آنلاین- از بیماری دیابت به عنوان بزرگترین اپیدمی قرن یاد می‌کنند چراکه این بیماری مزمن، اکنون سریع‌ترین میزان رشد را در کل جهان دارد و ایران نیز مستثنی نیست: حدود ۵ میلیون نفر در کشورمان مبتلا به دیابتند و تقریبا نیمی از آنها هم از بیماری خود خبر ندارند. کارشناسان هشدار داده‌اند که جمعیت مبتلایان به این بیماری طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده در ایران دوبرابر خواهد شد.

به گزارش سلامت آنلاین، در ابتدای هزاره سوم میلادی ۵۹ درصد کل مرگ‌های جهان و ۴۶ درصد بار جهانی بیماری‌ها ناشی از بیماری‌های غیرواگیر بوده و  بیماری‌های مزمن مسئول بیش از ۷۰ درصد کل هزینه‌های پزشکی بودند.

دیابت که بشدت هزینه‌بر است و عوارض ناتوان کننده بسیاری دارد، مجموعه ای از اختلالات را دربرمی‌گیرد که باعث می شود سلول‌های بدن نتوانند به نحو مناسب از کربوهیدرات‌ها به عنوان ماده غذایی اساسی استفاده کنند و در نتیجه میزان قند خون در بدن افزایش خواهد یافت و مبتلایان را گرفتار مشکلات بسیار خواهد کرد.

کاهش سن ابتلا به دیابت در ایران

اگرچه ژنتیک و عوامل محیطی مانند چاقی و کم تحرکی در بروز دیابت موثرند، ولی علت اصلی بیماری دیابت هنوز ناشناخته است.

مدیر عامل انجمن دیابت ایران، در گفتگو با سلامت آنلاین هشدار می دهد: «متاسفانه شیوع این بیماری بسیار زیاد و در حال افزایش است و سن ابتلا به آن نیز در ایران و جهان، مدام کمتر می‌شود. نه تنها تعداد افراد مبتلا روز به روز بیشتر می شود، بلکه پیش‌بینی شده که تا سال ۲۰۳۰ نیز نزدیک به نیم میلیارد نفر در دنیا گرفتار دیابت شوند.»

دکتر امیرکامران نیکوسخن ادامه می‌دهد: «از طرف دیگر این بیماری اگر کنترل نشود، عوارض بسیار زیادی به همراه خواهد داشت، به طوری که می‌تواند تمام قسمت‌های بدن را درگیر کند و بیشترین عوارض آن شامل کوری چشم، نابودی کلیه‌ها و بروز عوارض جدی بر سلامت قلب و عروق است.»

وی با اشاره به بالا بودن هزینه‌های درمان دیابت، تصریح می‌کند: «ما می‌توانیم با پیشگیری اولیه از ابتلا به این بیماری جلوگیری کنیم. همچنین قادریم با کنترل مناسب قند خون، از ایجاد عوارض بیماری در افراد مبتلا پیشگیری کنیم. کنترل قند خون در فردی که مبتلا به دیابت شده تابع عوامل بسیار زیادی است. برخلاف سایر بیماری‌ها که درمان دارویی برای آنها درنظر گرفته می‌شود، دیابت فقط به درمان دارویی بسنده نمی‌کند. درواقع چنین نیست که فردی به پزشک مراجعه کند و دارویی بگیرد و معالجه شود.»

آموزش و خودمراقبتی، جدی گرفته نمی شود

نکته قابل تامل، تغییرات به وجود آمده در شکل درمان دیابت است که البته هنوز بسیاری از بیماران از این پیشرفت‌ها بی‌خبرند.

نیکوسخن با یادآوری اینکه درمان دیابت قبلا به شکل سنتی انجام می‌گرفته و در راس آن دارودرمانی قرار داشته است، اضافه می‌کند: «در گذشته به بیمار مسائل تغذیه‌ای و موضوعات مرتبط با فعالیت بدنی گفته می‌شد، اما امروز درمان دیابت خیلی وسیع‌تر از اینهاست. وقتی فردی مبتلا به دیابت می‌شود باید پایه‌های درمان به شکل ریز برای او اجرا شود که مهم ترین پایه درمانی در این حوزه، آموزش است.»

وی با تاکید بر مزمن بودن دیابت و لزوم خودمراقبتی، خاطرنشان می‌کند: «فرد دیابتی باید یاد بگیرد که چطور بیماری خود را در شرایط مختلف کنترل کند و چطور از خود مراقبت کند که دچار عوارض بعدی یا شدیدتر آن نشود. این خود مراقبتی نیازمند آموزش است و در اغلب کشورهای دنیا انجام می‌گیرد و راهکارهای بین‌المللی برای آموزش به افراد دیابتی وجود دارد. البته افرادی که این موضوعات را آموزش می‌دهند باید تبحر خاصی داشته باشند و بیمار نیز باید یاد بگیرد که چه رفتاری در برابر تغذیه از خود بروز دهد.»

مدیر عامل انجمن دیابت ایران می‌افزاید: «از سوی دیگر فرد دیابتی فقط به لحاظ جسمی نیازمند حمایت نیست، بلکه به لحاظ روحی و اجتماعی نیز باید تحت حمایت قرار گیرد. همچنین در گروه درمانگر دیابت حتما باید روانشناسی هم باشد تا مشکلات روانشناختی بیمار را حل کند. حمایت‌های اجتماعی و اقتصادی نیز برای فرد دیابتی مهمند، چراکه درمان دیابت هزینه زیادی دارد»

فوق تخصص غدد و متابولیسم: با اقدامات وزارت بهداشت جدیدترین داروها و انسولین‌ها وارد ایران شده و شرکت‌های دارویی خارجی با وجود تحریم‌ها جدیدترین انسولین‌ها را وارد کشور کرده‌اند

وی با بیان اینکه یکی از راهکاری مطلوب برای خودمراقبتی فرد دیابتی، کنترل روزانه قند خون اوست، می‌گوید: «در افرادی که انسولین تزریق می‌کنند، قند خون ۳ تا ۶ مرتبه باید در منزل کنترل شود. حتی افرادی که از داروهای خوراکی استفاده می‌کنند، نیاز به کنترل قندخون و میزان قند موجود در ادرار دارند. تامین هزینه‌های انسولین درمانی مثل سرنگ یا سوزن‌هایی که برای قلم استفاده می‌شود بالاست و متاسفانه اکثر این هزینه‌ها توسط بیمه‌ها پرداخت نمی‌شود. بنابراین حمایت بیماران به لحاظ اجتماعی ضروری است».

افزایش جامعه «پیش دیابتی» در ایران

فوق تخصص غدد و متابولیسم، بیماری دیابت را شایع‌ترین علت کوری، نارسایی کلیه و از عوامل خطر در بروز سکته‌های قلبی و مغزی معرفی می‌کند و به سلامت آنلاین می‌گوید: «هنوز هم بعد از تصادفات، دیابت شایع‌ترین علت قطع عضو در اندام تحتانی است. رقم شیوع این بیماری هم‌اکنون در دنیا حدود ۶ تا ۸ درصد و در برخی جاها تا ۱۱ درصد جمعیت است که نشاندهنده شیوع بالای آن در دنیاست.»

دکتر سعید کلباسی با تاکیدبر اینکه ۲ نوع دیابت وجود دارد، توضیح می‌دهد: «در دیابت تیپ یک معمولا زمینه ارثی دخالتی ندارد و در دیابت تیپ دو که حدود ۹۰ درصد دیابت را تشکیل می‌دهد، زمینه ارثی دیده می‌شود. این نوع دیابت در میانسالی به وجود می‌آید و با چاقی و کمبود فعالیت و... ارتباط نزدیکی دارد. وقتی با بیمار دیابتی سروکار داریم در حقیقت با خانواده دیابتی و جامعه دیابتی سروکار داریم. وقتی بیمار دیابتی را درست درمان می‌کنیم درواقع تمام خانواده او را درمان کرده‌ایم.»

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی اضافه می کند: «اکنون با پنج تا شش میلیون بیمار دیابتی سروکار داریم که تا سال ۲۰۳۰ این میزان به حدود ۱۰ میلیون بیمار خواهد رسید. معادل جامعه دیابتی، یک جامعه پیش دیابتی نیز در ایران داریم. یعنی افرادی که طبق معیارهای بین‌المللی هنوز دیابتی نشده‌اند، اما فاکتورهای خطر دیابت را دارند و اگر درست درمان نشوند و از رژیم خاصی پیروی نکنند، در آینده دیابتی خواهند شد. بنابراین می‌توانیم با پیشگیری و آموزش به این بیماران از بروز دیابت جلوگیری کنیم.»

دانش بالای درمان دیابت در کشور

کلباسی با اذعان به اینکه ممکن است به لحاظ تجهیزات درمان دیابت، کمی عقب باشیم، خاطرنشان می‌کند: «از نظر دانش دیابت می‌توانیم ادعای برابری با دنیا را داشته باشیم. الان هم با اقدامات وزارت بهداشت جدیدترین داروها و انسولین‌ها وارد ایران شده و شرکت‌های دارویی خارجی با وجود تحریم‌ها جدیدترین انسولین‌ها را وارد کشور کرده‌اند.»

وی با تاکیدبر اینکه ۵۰ درصد بیماران دیابتی بدون علامت هستند، اضافه می‌کند: «به همین خاطر است که به غربالگری رو آورده‌ایم و معتقدیم که باید در سنین میانسالی حداقل سالیانه آزمایش قند ناشتا گرفته شود و در افرادی که ریسک بالا دارند، چاقند و چربی و فشار خون بالا دارند، تست غربالگری را برای یافتن افراد بدون علامت انجام دهیم.»

فوق تخصص غدد و متابولیسم بزرگترین مشکل بیماران دیابتی را آگاهی ناکافی می‌داند و ادامه می‌دهد: «بیمار دیابتی هنوز در کشور ما فکر می‌کند که باید نزد فلان دکتر برود و فلان داروی خارجی را استفاده کند، درحالی که باید بدانیم بزرگترین کمک برای درمان دیابت آموزش است. یعنی به نظر می‌رسد که باید آموزش دیابت را در دوران مدرسه به دروس دانش‌آموزان اضافه کنیم و آن را ذیل دروس زیست شناسی قرار دهیم. با توجه به شیوع بالای این بیماری و عوارض آن باید از آن دوران به افراد آموزش دهیم و موضوعاتی مرتبط با آن را در نشریات و مجلات منتشر کنیم تا با بالابردن آگاهی مردم از بروز بیماری و ایجاد عوارض آن بتوانیم جلوی شیوع آن را بگیریم یا میزان آن را کاهش دهیم. در این صورت، هم می‌توانیم پیشگیری اولیه کنیم که بیماری در درصد بالایی از مردم به وجود نیاید و هم قادر خواهیم بود از بروز آن پیشگیری ثانویه کنیم تا از ایجاد عوارض آن نیز جلوگیری کرده باشیم.» (سلامت آنلاین/ محسن طاهر میرزایی)