دوشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۴ - ۱۰:۰۹

راهکارهای کاربردی برای تربیت کودک

پدر دختر تربیت کودک فرزند غذا خوردن

سلامت آنلاین- برقراری رابطهٔ مطلوب و مثبت با کودک از اصول اولیهٔ پرورش کودکان است و با ایجاد محیطی ممکن می‌شود که در آن بین والدین و کودک احساس ایمنی، مورد محبت قرار گرفتن و پذیرش وجود دارد. راه‌هایی برای فرزندپروری مثبت و رسیدن به این مقصود را می‌توانید در ادامه بخوانید.

والدین به رغم گرفتاری‌های روزانه باید اوقاتی را برای تعامل با کودک خود اختصاص دهند، به صحبت‌های آن‌ها گوش دهند، با آن‌ها حرف بزنند و به فعالیتی بپردازند که هر دو از آن لذت می‌برند و مهم‌تر اینکه در راهنمائي‌های خود از نصیحت کردن، دستور دادن، سرزنش و توبیخ اجتناب کنند.

اصول کلی فرزندپروری

۱-برقراری ارتباط موثر با کودک


برقرای ارتباط خوب به معنی تعامل مثبت بین والد و کودک است. برقراری ارتباط با کودک به محیطی امن و فضائی مناسب برای گذراندن وقت نیاز دارد. درباره برقراری ارتباط خوب و موثر با کودک می‌توان موارد زیر را در نظر گرفت:

-با کودک به نحوی حرف بزنید که دوست دارید او نیز با شما آن گونه حرف بزند.
-غر زدن، مسخره کردن، تحقیر کردن و متهم کردن کودک ممنوع است.
-در مورد رفتار کودک حتی رفتار اشتباه او بسرعت پیشداوری نکنید.
-زمان‌هایی مکرر، کوتاه مدت و با کیفیت را برای تعامل با کودک اختصاص دهید.
-آماده شنیدن صحبت‌های کودک خود در هر زمانی از روز باشید.
-درباره هر موضوع مورد اختلافی با کودک جر و بحث نکنید و عصبانی نشوید.
-برای دوست داشتن کودک شرط و شروط نگذارید (مثلاً: اگر اتاقت را مرتب نکنی دوستت ندارم).
-رفتار کودک را مورد توجه قرار دهید و نه خود او را. مثلا بگویید «این رفتار تو مناسب نیست» نه اینکه «تو فرزند بدی هستی». همچنین خوب بودن او را مشروط به انجام یک رفتار خاص نکنید مثلا چون مسواک زدی پس بچه خوبی هستی.
نکته مهم این‌که برای برقراری ارتباط با کودک خود بهتر است از روش بازی استفاده کنید. در طول بازی، کودکان مهارت‌های جسمانی،‌ شناختی، اجتماعی و هیجانی خود را پرورش می‌دهند. بازی با کودک وسیله‌ای جهت برقراری رابطه مثبت با کودک و وارد شدن در دنیای او و نیز آموزش کنار آمدن با دیگران، حل مسائل و کنترل رفتار در دنیای واقعی است. پس حتما حداقل روزی نیم ساعت با کودک بازی کنید و فراموش نکنید در بازی با کودک پدر یا مادر در جایگاه قدرت نیستند. در بازی به کودک اجازهٔ رهبری کردن بازی را بدهید.

۲-رفتارهای مثبت فرزندتان را تأیید و تشویق کنید


وقتی کودکان تشویق و توجه را در برابر رفتار مناسبشان دریافت می‌کنند میزان همکاریشان بیشتر شده و کنترل آن‌ها بسیار آسان‌تر می‌گردد. از طرف دیگر احتمال وقوع دوباره آن رفتار نیز افزایش می‌یابد. انواع تایید و تشویق‌هایی که می‌توان استفاده کرد عبارتند از توجه مثبت به کودک به صورت کلامی و غیر کلامی.


الف) تشویق کلامی:
- متشکرم که همان طور که خواسته بودم این کار را انجام دادی.
- کارت را خوب انجام دادی.
- کار قشنگی انجام دادی که به برادرت کمک کردی که تکالیفش را تمام کند.


ب) تشویق غیر کلامی:
لبخند زدن، بغل کردن، نوازش کردن، کف زدن، امتیاز دادن به کودک و دادن پاداش مثل بیرون رفتن برای بازی با دوستان، انجام بازی‌های رایانه‌ای. دادن پاداش‌های عینی مثل جایزه‌ها، برچسب‌ها، اسباب بازی، خوراکی‌های خاص.

۳-نحوه درست درخواست کردن و دستور دادن به کودک


والدین از کودکان انتظار دارند کارهایی را انجام دهند و به همین علت لازم است دستورهائی به آن‌ها بدهند. دستور دادن به معنای پرخاشگری و عصبانیت نیست. دستور دادن می‌تواند قاطع اما صمیمی باشد. هنگام درخواست کردن از کودک یا دستور دادن به او موارد زیر را رعایت کنید:
-درخواست خود را واضح و روشن بیان کنید. از دستورهائي که به صورت کلی مطرح می‌شود مثل مواظب باش، عجله کن و... دوری کنید زیرا این دستورها مفاهیم انتزاعی دارد و کودکان آن‌ها را درک نمی‌کنند پس به جای «مواظب باش» مشخصاً بگویید: «دستت را به نرده‌ها بگیر».
-افعال مثبت به کار ببرید. به کودک بگویید چه کاری را باید انجام دهد نه اینکه چه کاری را انجام ندهد.
-درباره درخواست خود بحث نکنید و دلیل‌تراشی نکنید. گاهی کودکان برای فرار کردن از زیر اجرای دستورها دائماً سوال «چرا» مطرح می‌کنند. خیلی از این چرا‌ها را لازم نیست که حتما پاسخ بدهید.
-به کودک فرصت اجرای دستور بدهید. بی‌وقفه و پشت سر هم دستور ندهید.
-دستورهای غیر لازم و غیر ضروری ندهید.
-بلافاصله بعد از اینکه کودک درخواستی را انجام داد او را با روش‌های گفته شده تشویق کنید.
نکته مهم در این زمینه آن است که در نظر بگیرید اگر کودک دستور شما را انجام نداد، باید پیامدی منطقی در نظر بگیرید. برای نمونه، اگر کودک دستور شما را اجرا نکرد، ۱۰ ثانیه صبر کنید. دوباره تکرار کنید و اگر بلافاصله انجام نداد، پیامدی را که درباره‌اش قبلاً هشدار داده بودید اجرا کنید. چانه‌زنی کودک را نپذیرید و پیامد عدم اجرای دستورتان را اجرا کنید.

۵-آموزش دادن مهارت‌های جدید به کودک


والدین باید به کودکان کمک کنند تا مهارت‌های لازم برای زندگی را بیاموزند تا بتوانند بهتر در در بزرگسالی با مسائل مختلف زندگی کنار بیایند. روش‌های مؤثر در این خصوص عبارتند از:


- الگو بودن والدین برای کودکان:
والدین می‌توانند الگوی مناسب رفتاری باشند که انتظار دارند کودک آن را انجام دهد. می‌توان در حین انجام یک رفتار آن را توصیف نمود و به کودک اجازه داد که رفتار را تقلید نماید. او را برای موفقیت هرچند اندک تشویق کنند و او را برای تلاش بیشتر ترغیب کنند.


- آموزش اتفاقی:
وقتی کودک به طرف والدین می‌آید تا سؤالی بپرسد، چیزی بخواهد و... زمانی است که می‌توانند به او آموزش دهند زیرا در این موقعیت، کودک به برقراری ارتباط با والدین علاقه‌مند است و بهترین زمان است تا بتوانید آنچه را می‌خواهید و لازم است به او بیاموزید.


- استفاده از قرارداد رفتاری:
جدول رفتاری، یک قرار داد مشخص است بین پدر و مادر با کودک که براساس آن کودک برای انجام فعالیتی مشخص و تعریف شده، پاداش‌هایی دریافت می‌کند. از جدول رفتاری می‌توان برای آموزش یک مهارت یا رفتار جدید بهره گرفت. (سلامت آنلاین/ عطیه رضایی - روان‌شناس بالینی)

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.